و هم زكات ، و هم روزه : امّا جهاد آنست كه : هم چنان كه غازيان بحرب كفّار شوند ، اوّل صف بركشند ، و حرب بسازند ، و بمبارزت مبادرت كنند ، مرد دلير جوشن درپوشد ، در پيش صف شود ، و خصم را در ميدان خواند ، و با وى جولان كند ، آن مرد دلاور در پيش ، و ديگران بر قفاش ايستاده ، و حشم در وى گماشته ، و زبانها بتكبير گشاده ، و با دشمن بكارزار درآمده ، در نماز جملهء اين معانى تعبيه است : مرد مؤمن اوّل غسل كند ، آن زره است كه مىدرپوشد ، چون وضو كند جوشن است كه مىدربندد ، آن گه در صف عبادت و طايفهء حرمت بايستد . امام چون مبارزان در پيش شود ، و در محراب كه حربگاه شيطان است ، با شيطان و با نفس خويش حرب كند ، ديگران چشم در وى نهاده ، و دل در ظفر وى بسته . اين جهاد از آن جهاد عظيم‌تر ، و بزرگتر . اينست كه مصطفى ( ص ) گفت : « رجعنا من الجهاد الأصغر الى الجهاد الأكبر » . و در نماز معنى زكات است : زكات پاكى مال است ، و نماز پاكى تن : خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها ، إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ . اين پاكى جان است و آن پاكى مال . اين از آن تمام‌تر ، و شريف‌تر ، و فى معناه روى انّ رسول اللَّه ( ص ) رأى رجلا يقول : اللّهمّ اغفر لى و ما اريك تغفر . فقال النّبيّ ( ص ) : « ما اسوأ ظنّك بربّك ؟ ! » فقال : يا رسول اللَّه انّى اذنبت فى الجاهليّة و الاسلام . فقال ( ص ) : « ما فى الجاهليّة فقد محاه الاسلام ، و ما فى الاسلام تمحوه الصّلوات الخمس » ، فأنزل اللَّه تعالى : وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ الآية . و در نماز معنى حجّ است ، حجّ احرام و احلال است ، و نماز را نيز تحريم و تحليل است . و در نماز معنى حج تمام‌تر ، و شرف وى شامل‌تر ، و اللَّه اعلم .